Op allerlei terreinen zijn we op een punt aangekomen waarop er meer know how en complexiteit is dan je als mens aankunt. Dat wat er beschikbaar is aan kennis en kunde groeit je menselijk gezien boven het hoofd. Je bent niet gebouwd voor complex werk. Je geheugen schiet tekort en je bent onvoldoende nauwkeurig voor complexe processen. Ook kun je je aandacht niet lang focussen. Dit heeft tot gevolg dat je niet goed communiceert omdat je met de inhoud bezig bent en minder aandacht hebt voor het hoe. En je maakt vanwege de complexiteit eenvoudige fouten die niet gemaakt hoeven worden. Je ziet namelijk het voor de hand liggende over het hoofd omdat het voor je ligt. Je kijkt er overheen. Het zit niet in je blikveld. Meer trainen sorteert weinig effect om de complexiteit te kunnen tackelen. Ingewikkelde protocollen en schema’s werken niet. Van nature wil je namelijk handelings- en beslisvrijheid voelen. Toch kun je in complexe processen niet zomaar doen wat in je opkomt en je gang gaan. Dit is je paradox. Je wilt vrijheid maar je hebt structuur en kaders nodig. Voordat je met een moeilijk vraagstuk of complex proces aanvangt is het nodig om ‘voor te denken’. Dit betekent dat je alle stappen die nodig zijn in het proces (hardop!) benoemt en opschrijft. Een checklist compenseert je natuurlijke gebreken. Ook al heb je vertrouwen in je eigen kennen en kunnen zo’n lijst is nodig om in een complex proces geen wezenlijke zaken te missen.
