Als je in een lastige, moeilijke situatie zit ligt het zondebokmechanisme op de loer. Dit is dat je iets (een ideologie, een godsdienst, een partij, een land, een organisatie, een bevolkingsgroep) of iemand buiten jezelf als oorzaak van problemen, frustraties, tegenvallers, teleurstellingen ziet. Al je spanning voer je af door de zondebok als probleemveroorzaker, schuldige aan te wijzen. Je hebt nl. de neiging om als er ongemak is je spanning te reguleren. Je frustratie moet ergens heen. De zondebok is ervoor om te zorgen dat je frustraties en spanningen gereduceerd worden. De zondebok moet je verwijten en beschuldigingen incasseren, opvangen. Door de schuld op de zondebok te laden, voel je jezelf niet (meer)verantwoordelijk en dus ook niet schuldig aan de situatie. Je koestert je in een vals gevoel van onschuld door de schuld bij de ander te leggen. Een zondebok zorgt ervoor dat je niet aan zelfreflectie hoeft te doen. En dat je dus al het kwaad buiten je plaatst. Dat maakt het simpel en je hoeft je hoofd niet te buigen over lastige nuances. Jij voelt je opgelucht maar voor de zondebok zijn er grote gevolgen. Zijn/haar persoonlijke gevoelens van zekerheid en zelfbeeld worden aangetast. Hij/zij voelt zich onveilig omdat er allerlei emoties geprojecteerd worden waar hij/zij zich niet in herkent. Hij/zij krijgt een negatieve lading over zich heen die hij/zij niet verdient. Daarnaast heeft het gegeven dat je een ander tot zondebok maakt ook negatieve gevolgen voor jezelf. Je ontkent je eigen schaduwkant en maakt jezelf mooier en groter dan je bent. Je ontkent je eigen aandeel in een probleem. En daardoor bestaat de kans dat hetzelfde probleem zich herhaalt, dat je opnieuw de fout ingaat. Omdat je niet wilt onderkennen, niet wilt inzien dat je een afleidingsmanoeuvre (de zondebok) hebt ingezet om je eigen aandeel aan een probleem niet te hoeven erkennen.
