Als je in gevaar bent, als je onzeker bent, is je eerste reflex om voor jezelf te gaan. Je enige doel is je eigenbelang vooropstellen. Hoe hou ik wat ik heb? Wat is het beste voor mij? Hoe zorg ik ervoor dat ik zo min mogelijk problemen krijg? Je zet je eigen belangen centraal. Je richt je op je lijfsbehoud. Houden wat je hebt. Deze op zich natuurlijke reactie is weinig productief. Als je je op je eigen belang richt, focus je je op wat je wilt behouden, beschermen en hiermee verklein je je speelveld. Je blik wordt als het ware vernauwd. Je richt je namelijk op je eigen wereld(je), je directe omgeving. Door je op je eigen belang te richten kom je snel in de clinch met de ander. En moet je – noodgedwongen – je energie richten op het voorkomen of oplossen van wrijvingen, problemen, fricties. Terwijl een situatie van onzekerheid, onrust, onveiligheid je juist zou moeten ’triggeren’ om boven de situatie uit te stijgen. Boven jezelf uit te stijgen. En te denken: waar gaat het mij nu echt om? Wat zijn de waarden die voor mij essentieel zijn? Waar gaat het mij uiteindelijk om in mijn leven? Wat is voor mij uiteindelijk waardevol? Wat wil ik echt? Voorbeelden van waarden zijn autonomie, eerlijkheid, gelijkwaardigheid, optimisme, rechtvaardigheid, zekerheid etc. Je persoonlijke waarden zijn een steviger uitgangspunt dan je persoonlijke belangen, omdat ze uiteindelijk meer bevrediging geven. Handelen vanuit je waarden zorgt ervoor dat je scope breder wordt en dat je vanuit een rustiger perspectief naar de zaken kunt kijken. Je hoeft namelijk niets in te leveren, te bevechten, te behouden, want je waarden draag je altijd met je mee en je kunt ze in elke situatie proberen vorm te geven. Als je voor je waarden gaat, ben je minder gefocust op het binnenhalen of behouden van iets en dat geeft rust. Je eigenbelang loslaten en je richten op je waarden gaat niet vanzelf. Het vraagt bewustzijn. Het is belangrijk dat je weet wat voor jou belangrijke waarden zijn. En dat je regelmatig in de spiegel kijkt en je afvraagt of deze waarden tot zijn recht komen in je leven.
