Zelfredzaamheid, zelfregie, autonomie, zelfbeschikkingsrecht, vrijheid van meningsuiting etc. Prachtige woorden die verwijzen naar mooie idealen, doelen. Je kunt er zo je eigen beelden bij hebben hoe deze woorden inhoud en vorm zouden moeten krijgen. Het zijn principes die met name hun oorsprong vinden in het vrije, welvarende, ‘onafhankelijke’, krachtige Westen. En dat is niet voor niets, omdat we daar heilig geloven in de maakbaarheid van de samenleving en de ‘repareerbaarheid’ van onszelf. In deze principes zit mogelijk een veronderstelling verborgen. De veronderstelling dat als deze principes in de praktijk worden gebracht we in een menselijk walhalla terecht zullen komen. Maar is dat wel zo? Overschatten we onszelf niet? De principes worden nog steeds door groepen mensen nagestreefd, omarmd. Logisch, want het zijn nastrevenswaardige principes. Maar het is ook goed om iets wat op zich mooi is eens kritisch onder de loep te nemen. Want principes nastreven is een, maar ze goed kunnen hanteren is twee. Het vergt nogal wat ons mensen die deze principes in de praktijk willen brengen. Het vraagt dat we goed weten wat we kunnen en dat we weten waar onze grenzen liggen. En dat we in staat zijn om dat onder woorden te brengen. Het veronderstelt dat we goed weten wat de effecten zijn van ons doen en laten. Het gaat ervan uit dat we voelen waar onze (eigen) verantwoordelijkheden liggen en dat we die kunnen en willen nemen. Hoe we het ook wenden of keren, het vraagt dat we zelfbewust en assertief in het leven staan. Het veronderstelt bewustzijn en zelfkennis. Het gaat ervan uit dat we in allerlei omstandigheden en levensfases weten wat het beste voor ons is en dat we in staat zijn onze eigen boontjes te doppen. Dat is nogal wat. En de vraag is echt of we dat allemaal kunnen. Dat we het zouden willen staat buiten kijf. Dat we onszelf willen zien als zelfstandige, zelfredzame, slimme wezens is ontegenzeggelijk. Maar laat de werkelijkheid vaak niet anders zien? Zijn we niet veel minder redzaam dan we zouden willen? Zijn we niet veel kwetsbaarder en afhankelijker dan we willen? Kennen we geen onzekere momenten, periodes en hebben we dan niet gewoon ondersteuning, hulp van een ander nodig? En is dat niet een gewoon onderdeel van het mens-zijn wat we niet onder ogen willen zien?
Natuurlijk zijn het principes die het waard zijn om na te streven, maar wees daarin eerlijk naar je zelf. Wees realistisch en verlies je eigen onvermogen en kwetsbaarheid niet uit het oog. Het getuigt van kracht als je die (onder)kent. En vraag je af dat als je autonomie, zelfregie en allerlei andere mooie termen die je (persoonlijke) vrijheid en onafhankelijkheid onderstrepen nastreeft, het ook echt principes zijn die voor jou altijd in de praktijk te brengen zijn. Of dat je jezelf niet ‘opzadelt’ met te grote principes. Hou het bij doelen en zie deze niet als norm, want het kan goed zijn dat iets wat je menselijkheid zou moeten onderstrepen principes blijken te zijn die de menselijke maat bagatelliseren.
