Aanpassen aan de veranderende omstandigheden

Alles wat leeft is en blijft in beweging: ’panta rhei’. Het betekent dat als je levendig en constructief in het leven wilt staan, het nodig is dat je in staat bent om je aan te passen. Als je blijft denken en doen wat je tot nu toe altijd hebt gedaan, dan stagneert je ontwikkeling en groei. Je loopt tegen jezelf aan en je komt in conflict met jezelf en met je omgeving, met alle gevolgen van dien. Je verliest de regie als je niet (snel genoeg) kunt inspelen op de veranderde omstandigheden. Dit vraagt scherpzinnigheid, alertheid en de vaardigheid om van tijd tot tijd van een afstandje naar alles, inclusief je zelf, te kijken. Je kunt je alleen aanpassen als je zicht hebt op de levensfase waarin je zit of waarnaar je onderweg bent, wat dat voor je betekent en voor welke uitdagingen jou dat stelt. Daarnaast is het nodig dat je weet welke ontwikkelingen in de buitenwereld aan de gang zijn, wat dat voor je betekent en wat dat voor aanpassingen en veranderingen van je vraagt. Neem je geen tijd voor zelfreflectie  – hoe gaat het met mij en welke vragen (gaan er) spelen in mijn leven? – en herhaal je jezelf, dan zul je op allerlei fronten stagnatie ondervinden. Zien wat er speelt, wat nodig is en meebewegen met de veranderende (levens)fase, is het devies. Daarnaast is het zinvol om te weten wat er in je buitenwereld aan de gang is: thuis, je familie, je vrienden, je werk, je woonplaats, je land, de wereld. Wat speelt er? Wat vraagt dat van je? Wat is een passende reactie? Als je het vermogen hebt om tijdig onder ogen te zien wat er van je gevraagd wordt en als je het als een gegeven ziet dat inspelen op de veranderingen een gegeven is, dan kun je vitaal blijven en heb je minder kans dat je op een dag wakker wordt en erachter komt dat je een paar haltes hebt gemist en te laat aansluiting hebt gezocht.