Het is een woord dat gemakkelijk in de mond wordt genomen: respect. Sommigen ‘eisen’ het of denken dat het afdwingbaar is. Het lijkt er wel eens op dat mensen vinden dat ze recht hebben op respect en dat een ander verplicht is het aan hen te geven. Degenen die erom vragen zijn erg op hun persoonlijke eer gesteld en willen blijkbaar bevestigd worden in hun door henzelf (onvoldoende) ervaren gevoel van grootsheid. Deze uitleg van respect is verbonden met egotripperij, met het benadrukken van (vermeende) machtsverhoudingen. Respect heeft letterlijk gezien een andere betekenis: opnieuw kijken. Je kunt het zien als openstaan voor de ander die niet hetzelfde is als jij. Dat je de ander die anders is, anders denkt met een open houding tegemoet treedt. Het is gerelateerd aan met verwondering naar de ander kijken. Niet zozeer naar de uiterlijke omhulsels en bombarie, maar naar de mooie kanten van het wezen van de ander. Vanuit deze betekenis van het woord gaat het niet om het geven van applaus, het opsteken van duimen, het zwaaien met vlaggen. Het gaat om een andere ‘beweging’: aandacht geven aan het kleine, ruimte maken of ‘opschikken’, het anders zijn van de ander erkennen en waarderen. Als je dan respect betoont, doe je dat niet omdat de ander dat van je vraagt, maar omdat je het van nature voelt dat dat gepast is. Omdat de ander meer levenservaring, meer kennis, meer wijsheid, meer vaardigheden, meer vlieguren heeft. Of omdat je geraakt bent door de opvattingen van de ander, zijn/haar inzichten, persoonlijke kwaliteiten of levensloop. Het is niet zo ingewikkeld om respect op te brengen voor iemand die rijk, getalenteerd, mooi of machtig is. Respect voor het zichtbaar grotere dan onszelf is relatief een ‘piece of cake’. Uitdagender is het om respect te ontwikkelen, te ervaren en te betonen voor iets wat onooglijker, zwakker, kleiner is dan onszelf. Dat is andere koek! Dat vraagt dat je je eigen ego opzijzet, dat je durft te kijken naar iets of iemand waarnaar of naar wie misschien moeilijk te kijken valt. Dat je durft te ervaren wat je niet durft te ervaren. Hoe leeft de ander, wat drijft de ander? Om daar achter te komen wil je meer weten van de ander en ga je je best doen om te begrijpen hoe de ander naar iets kijkt. Je wilt weten wat hem/haar drijft. Hierdoor geef je de ander de ruimte zijn/haar verhaal te doen, je geeft hem/haar een stem. Als je respect wilt betonen, wil je zeker weten of jouw beelden en interpretaties kloppen en sta je open als blijkt dat dat niet het geval is. Deze vormen van respect brengen de egotripperij niet naar een hoger plan. Ze zijn erop gericht om de waarde van de ander te zien, te bevestigen en te eren. Dat heeft niets te maken met grote acties in de schijnwerpers op de bühne, richting helden en wereldse grootmeesters, maar met het oog hebben voor het nietige en kwetsbare en daarvoor ‘buigen’.
