Heel makkelijk wordt er geroepen dat mensen van buitenlandse komaf moeten ‘integreren’. Dat klinkt logisch, maar het is de vraag hoe realistisch deze ‘eis’ is. Een belangrijk deel van de mensen van buitenlandse komaf heeft achterstanden. Op het terrein van taal, geletterdheid, werk, financiële positie, gezondheid etc zijn er grote verschillen ten opzichte van de ‘gemiddelde’ Nederlander. Die achterstanden zijn niet zomaar weggewerkt. Het kan – net als bij sommige ‘Nederlandse families’ – wel generaties duren voordat de achterstanden (enigszins) zijn opgeheven. Gemakshalve wijten we veel van de problemen die er zijn aan religie en cultuur. Als je goed en eerlijk kijkt, zul je moeten constateren dat een groot deel van de problemen ‘gewone’ achterstandsproblemen zijn. Problemen die we ook kennen (of gekend) hebben bij groepen Nederlanders. Dat vergeten we snel. Ons geheugen laat ons soms ook in de steek waardoor we ‘vergeten’ welke ontwikkeling of welk emancipatieproces er in onze eigen familie(historie) heeft plaatsgevonden. Integreren betekent meedoen op alle levensterreinen. Meedoen betekent niet ‘net doen als de Nederlanders’. Want welke Nederlanders zouden als het lichtend voorbeeld moeten dienen? De yup die actief is op de Amsterdamse Zuidas? De Feijenoord-‘supporter’ die in buitenlandse steden zijn ‘sporen’ nalaat? Laten we het irrealistische ideaal van integratie inruilen voor een mogelijk realistische optie van emancipatie. Dat betekent keihard investeren in het wegwerken van achterstanden. Hoe dat moet is allang bekend. Eerst emancipatie, dan integratie. Uit andere emancipatieprocessen weten we dat die emancipatie alleen op gang komt door mensen uit de doelgroep zelf. Mensen die van binnenuit voelen dat het zo niet verder kan. Mensen die ‘gelijkgestemden’, ‘gelijkdenkenden’, ‘lotgenoten’ opzoeken en door de kennis en steun van hen nieuwe stappen zetten. We weten ook dat emancipatieprocessen op gang komen doordat mensen ‘lichtende voorbeelden’ op hun pad tegenkomen of mensen die aangeven dat ze in hen geloven. Laten we aan iedereen – autochtone Nederlander of migrant – duidelijk maken wat onze (universele) waarden zijn. En daar zelf ook naar handelen. En investeren in het wegwerken van achterstanden. En accepteren dat dat – net zoals bij vele Nederlanders – een lange weg kan betekenen. Het is niet anders.
