Als je een enigszins geestelijk gezond en realistisch persoon bent, weet je dat er ook kwaad in jou zit. Je bent geen heilige en je hebt zo je slechte kanten. Er kunnen fasen in je leven zijn dat je goed in je vel zit en dat je slechte kanten minder zichtbaar naar buiten treden en minder voelbaar voor je zijn. Er zullen periodes zijn dat je voelt dat het kwaad in je actief is. Er zijn diverse spirituele en psychologische stromingen waarbinnen het kwaad nauwelijks een plek krijgt. Het wordt als niet bestaand, niet relevant gezien, soms zelfs gebagatelliseerd of ontkend. Het vervelende is dat als kwaad er niet mag zijn, het een enorme werkingskracht krijgt, juist omdat het niet onderkend wordt. Als je het kwaad niet onder ogen ziet, kan het welig tieren omdat het niet gezien en begrensd wordt. Het probleem is dan dat je het kwaad buiten jezelf neerlegt. Je ziet het bij de ander, je geeft de ander de schuld van een probleem. Als je bereid bent het kwaad in jezelf onder ogen te zien, als je je slechte kanten niet ontkent, hoef je je niet te focussen op het kwaad in de ander, want je hebt genoeg aan jezelf. Zie je het kwaad in jezelf niet, dan zul je het projecteren op een ander. Datgene wat je ontkent in jezelf, zie je haarscherp in de ander, je legt het buiten jezelf. Als het kwaad van jou er niet mag zijn, geeft dat oncomfortabele situaties. Het is waardevol het kwaad in jezelf te leren kennen en niet te ontkennen, opdat je geen schade aanricht in de wereld om je heen. Het duistere deel in jezelf dat je niet kent, niet wilt kennen, is de schaduwkant van jezelf. Het is er altijd en gaat met je mee. Als je het niet wilt leren kennen, heeft het een ondermijnende kracht in je leven. En laat het op onverwachte momenten zijn lelijke gezicht zien. Als je bereid bent het te leren kennen, als het open en bloot zijn ware gezicht mag laten zien, dan kan het transformeren. Je leeft in een samenleving die liever wegkijkt van het lelijke en het kwaad, die focust op het mooie en waarin het lieve getoond en gezien mag worden. Wees niet bang voor het lelijke, vrees het kwaad niet, want dan verliest het zijn invloed in je leven. Ontken het niet, dan kan het transformeren en hoef je niet meer bang te zijn voor de ondermijnende kracht!
