Ken je dat, als werker aan de basis, als mens van de vloer? De ander komt met ideeën, met plannen die direct gaan over jouw (dagelijkse) werk. Er komen schetsen, voorstellen, plannen op tafel die gaan over jouw werkzaamheden, maar die niet aansluiten bij jouw realiteit. Ze zijn door anderen ‘achter de tekentafel’ ontwikkeld. De plannen geven geen oplossingen voor de problemen die jij constateert. Het is bedacht door de ander die de realiteit niet kent, die niet echt weet wat er speelt en die mogelijk jou(w werk) niet eens kent en niet weet wat er echt aan de orde is. Het doet pijn als de ander die zich tot nu toe nauwelijks heeft geïnteresseerd in je werk of die je misschien niet eens kent over jouw werk met anderen gaat praten en plannen gaat maken. Het zint je niet en het is terecht dat het niet goed voelt. Want als je je betrokken voelt bij je werk is het normaal dat je wilt delen wat jij ziet met betrekking tot dat werk. Als je liefde voor je werk hebt, wordt het werk een deel van jou en voel je je gepasseerd als er buiten jou om voorstellen ‘ontworpen’ worden. De ander begeeft zich als het ware op jouw ‘domein’. Het is belangrijk dat je als werker aan de basis, als ‘praktijkdeskundige’ zichtbaar wordt voor de ander die de ontwerpen maakt. Die ander is, los van jou, al aan het fantaseren, aan het ’tekenen’ geslagen en gaat ervan uit dat hij/zij de goede dingen doet en met het juiste bezig is. Het is dus echt een uitdaging om jouw vragen, opmerkingen, zorgen zodanig in te brengen dat de ander naar je luistert. Het lastige is dat je emoties gaan opspelen als je gepasseerd wordt. Of je wordt boos en je kunt daardoor geen goede reactie leveren. Je hebt de neiging om de plannenmaker vanuit je frustratie te bekritiseren, te schofferen. Of je valt stil en je voelt je onmachtig. Je trekt je terug en je raakt misschien verbitterd en de betrokkenheid bij je werk neemt af. Beide reacties – boosheid en ‘dichtklappen’ – zijn niet effectief omdat er niet naar je geluisterd zal worden. De ander beweegt zich op jouw terrein en heeft daar mogelijk het ‘recht’ toe, omdat hij/zij tot de leiding behoort of van de leiding de opdracht heeft gehad om met voorstellen te komen. Het heeft geen enkele zin om de ander te gaan bestrijden of dwars te zitten. Het enige wat je kunt doen is de praktijk te laten spreken. Want die ken jij en daarvan zijn zij echt minder op de hoogte dan jij. Kam het idee, het voorstel niet af. Doe daar geen uitspraken over, want dat heeft geen zin. De plannenmaker zal zijn/haar eigen idee, voorstel koesteren en zal dus niet openstaan voor kritische geluiden van jouw kant. Wil je effectief zijn, dan is het enige wat je kunt doen de plannenmaker aanvullende informatie geven waarvan je denkt dat die relevant is voor het verdere proces. Deel je kennis van de praktijk, geef aan wat volgens jou belangrijk is en zeg niet wat de ander met jouw informatie moet doen. Geef, zonder je druk te maken wat de ander er volgens jou mee zou ‘moeten’ doen. Doe je dat wel, dan wordt de plannenmaker geïrriteerd en dan is er van luisteren geen sprake meer. De ander zal vinden dat je op zijn/haar terrein komt. En dan heb je niks bereikt. Vragen stellen is ook handig. Maar dan is het de kunst om geen suggestieve vragen te stellen, maar je te focussen op oprechte informatieve vragen. Wat zijn de redenen geweest om het idee of voorstel te lanceren? Waar zitten de voordelen? Waar zitten risico’s of obstakels? Is het kostenplaatje al duidelijk? Hoe zijn de mensen aan de basis betrokken geweest? Hoe worden ze in het vervolgproces betrokken? Door informatieve vragen te stellen laat je de plannenmaker zien dat je hem/haar serieus neemt en prikkel je tot nadenken. Het is logisch dat je je gepasseerd voelt als je niet betrokken wordt en er plannen rond jouw werk worden gemaakt. Emoties zijn logisch, maar niet functioneel in dit soort situaties. Gebruik je verstand en verzet je niet. En ‘help’ de plannenmaker (en daarmee jezelf!) door hem/haar informatie te geven en vragen te stellen. Ken je grenzen en vertel de plannenmaker niet wat hij/zij moet doen. Dat levert alleen maar verzet op, waardoor jouw ervaringskennis niet kan binnendringen.
