Het individualisme heeft grote voordelen. Je kunt in vrijheid uitdokteren wie je bent, wat je wilt, wat bij je past. Je kunt in hoge mate eigen keuzes maken. Er zijn signalen die er op duiden dat we over het hoogtepunt van het individualisme heen zijn. Dat heeft positieve kanten, want in essentie zijn mensen net als veel dieren ‘kuddedieren’. De meeste mensen willen bij een groep horen en hebben daar veel voor over. Groepen hebben een sterke invloed op je gedrag. Dit is onbewust. Je voelt feilloos aan dat er regels, codes zijn in een groep. Je voelt dat het verstandig is je daaraan te houden, wil je geaccepteerd worden. En acceptatie is belangrijk, want anders krijg je het lastig. De (schijnbare) onderlinge verbondenheid geeft je niet alleen het gevoel van lotsverbondenheid, maar ook een zekere mate van bescherming. Als je uitgesloten, buitengesloten wordt, raakt dit aan een diepe bestaansangst en dat wil je niet. Dus je past je aan om niet alleen te staan, want anders ben je onbeschermd. Een kudde kenmerkt zich door een zekere rangorde. En zeg nou zelf: in elke groep waar je deel van uitmaakt is die er toch? En misschien is het wel plezierig dat je niet alles opnieuw hoeft uit te vinden en dat er een structuur is die bepaalde zaken voor je ‘stuurt’. Dat je als mens misschien meer tot een kudde wilt horen dan je denkt. Vraag iemand wat in het leven echt belangrijk is als het er op aankomt, en in veel gevallen zal het antwoord te maken hebben met het waardevol zijn voor de ander. De meeste mensen – en waarom zou jij daar niet bij horen – ervaren hun leven pas als echt zinvol als ze ook betekenisvol voor een ander kunnen zijn. Betekenisvol voor een ander zijn geeft het gevoel dat jouw aanwezigheid zin heeft (gehad). Dus blijkbaar wordt de waarde die jezelf voelt niet alleen bepaald door of jij het zelf naar je zin hebt, maar wordt die mede bepaald door het gevoel dat je krijgt dat een ander blij is jou te kennen, jou te zien, jou te ontmoeten. Dit gegeven zou weleens een duidelijk signaal kunnen zijn dat je meer kuddedier bent dan dat je jezelf realiseert.
